Πόσα kWp χρειάζομαι για το σπίτι μου;
Ο μύθος της «κάλυψης κατανάλωσης»
Η πρώτη ερώτηση που κάνει σχεδόν κάθε νοικοκυριό είναι «πόσα kWp θέλω για να καλύψω το ρεύμα μου;». Είναι λάθος ερώτηση. Η ετήσια κατανάλωση δεν λέει τίποτα για το πότε καταναλώνεις, και το πότε είναι που μετράει.
Το φωτοβολταϊκό παράγει στο φως της ημέρας. Αν είσαι εκτός σπιτιού 9 με 5, η μεσημεριανή παραγωγή φεύγει στο δίκτυο ενώ το βράδυ, που ανάβουν τα φώτα, η κουζίνα και η αντλία θερμότητας, αγοράζεις ρεύμα. Δύο σπίτια με ίδιο λογαριασμό μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετικό μέγεθος, ανάλογα με το προφίλ της μέρας τους.
Στο net billing αυτή η διάκριση γίνεται οικονομική. Μια kWh που την καταναλώνεις τη στιγμή που παράγεται σου γλιτώνει ολόκληρη τη λιανική τιμή. Μια kWh που εξάγεις αποζημιώνεται στη χονδρική, την τιμή εκκαθάρισης της αγοράς επόμενης ημέρας. Η αυτοκαταναλισκόμενη αξίζει 2 με 3 φορές την εξαγόμενη. Το μέγεθος που «καλύπτει την κατανάλωση» στο χαρτί συχνά σπαταλά μισή παραγωγή σε φθηνές εξαγωγές.
Τι ορίζει το βέλτιστο μέγεθος
Το σωστό μέγεθος είναι αυτό που μεγιστοποιεί την αυτοκατανάλωση ανά εγκατεστημένο kWp, όχι αυτό που γεμίζει τη στέγη. Τρεις παράγοντες το καθορίζουν: πόσο ρεύμα τραβάς μέσα στη μέρα, πόσο σταθερό είναι αυτό το φορτίο, και τι οριακή αξία έχει κάθε επιπλέον παραγόμενη kWh για το δικό σου προφίλ.
Όσο μεγαλώνεις το σύστημα, κάθε νέο kWp παράγει το ίδιο αλλά αυτοκαταναλώνεται λιγότερο: το μεσημεριανό φορτίο κορεσμένο, το πλεόνασμα φεύγει στη χονδρική. Υπάρχει ένα σημείο όπου η επόμενη kWp σου αποδίδει πια σε τιμές χονδρικής, οπότε η απόσβεσή της εκτοξεύεται. Εκεί σταματάς, ακόμη κι αν χωράει κι άλλο πάνελ.
Πρακτικός περιορισμός: ένα μονοφασικό σπίτι αδειοδοτείται έως 5 kW μέγιστης παραγωγής στο οικιακό net billing, δεν φτάνει τα 10,8 kWp. Το αν είσαι μονοφασικός ή τριφασικός μπαίνει στους υπολογισμούς πριν καν συζητήσουμε στέγη.
Ο ρόλος της περιοχής και του προσανατολισμού
Το ίδιο σύστημα αποδίδει διαφορετικά στη Θεσσαλονίκη και στην Κρήτη. Η ειδική απόδοση στην Ελλάδα κινείται περίπου από 1.357 έως 1.599 kWh ανά kWp τον χρόνο, ανάλογα με την περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι ένα σύστημα 5 kWp στον νότο μπορεί να παράγει όσο ένα μεγαλύτερο στον βορρά.
Ο προσανατολισμός και η κλίση μετατοπίζουν και το πόσο και το πότε. Νότιος προσανατολισμός δίνει τη μέγιστη ετήσια παραγωγή. Δυτικός ή ανατολικός χάνει λίγο σε σύνολο, αλλά μετακινεί την παραγωγή προς το απόγευμα, που πολλά νοικοκυριά καταναλώνουν περισσότερο. Στη λογική του net billing, μια στέγη που παράγει όταν είσαι σπίτι μπορεί να αξίζει περισσότερο από μια που παράγει τα περισσότερα kWh στο σύνολο.
Σε επίπεδο χώρου, μετράς περίπου 5 με 6 m² εκμεταλλεύσιμης στέγης ανά kWp. Σκιάσεις από καμινάδες, κεραίες ή διπλανά κτίρια κόβουν παραγωγή ακριβώς τις ώρες αιχμής, οπότε η πραγματική διαθέσιμη στέγη είναι σχεδόν πάντα μικρότερη από τα τετραγωνικά που βλέπεις.
Πώς το υπολογίζει το εργαλείο
Αντί να μαντέψεις, βάζεις τα δικά σου νούμερα. Το εργαλείο ξεκινά από το προφίλ κατανάλωσής σου μέσα στη μέρα, όχι μόνο από τον ετήσιο λογαριασμό, και το διασταυρώνει με την ειδική απόδοση της περιοχής σου και τον προσανατολισμό της στέγης.
Από εκεί υπολογίζει το μέγεθος που μεγιστοποιεί την αυτοκατανάλωση, ξεχωρίζοντας τι γλιτώνεις σε λιανική από τι θα έπαιρνες σε χονδρική για το πλεόνασμα. Το κόστος ανά kWp κινείται σε εύρος ανάλογα με τον εγκαταστάτη και τον εξοπλισμό, και όπου τρέχει ενεργό πρόγραμμα επιδότησης μειώνεται το καθαρό κόστος. Το εργαλείο σου δίνει το προσωποποιημένο νούμερο, όχι έναν μέσο όρο που δεν αφορά κανέναν.
Πρέπει να βάλω όσα kWp χωράει η στέγη μου;
Όχι. Η στέγη βάζει το ανώτατο όριο, όχι το σωστό μέγεθος. Πάνω από ένα σημείο, κάθε επιπλέον kWp αυτοκαταναλώνεται λιγότερο και το πλεόνασμα αποζημιώνεται σε χονδρική. Το βέλτιστο μέγεθος συχνά είναι μικρότερο από τη μέγιστη χωρητικότητα της στέγης σου.
Γιατί μετράει η περιοχή μου;
Η ηλιακή απόδοση στην Ελλάδα κυμαίνεται περίπου από 1.357 έως 1.599 kWh ανά kWp τον χρόνο. Ένα σύστημα στον νότο παράγει αισθητά περισσότερα από το ίδιο στον βορρά, οπότε για την ίδια ανάγκη χρειάζεσαι λιγότερα kWp σε ηλιόλουστες περιοχές.
Μπορώ να βάλω 10 kW αν έχω μονοφασική παροχή;
Όχι. Στο οικιακό net billing η μονοφασική παροχή αδειοδοτείται έως 5 kW μέγιστης παραγωγής, ενώ η τριφασική φτάνει τα 10 kW. Ένα μονοφασικό σπίτι δεν μπορεί να φτάσει την ανώτατη εγκατεστημένη ισχύ των 10,8 kWp.