Αντλία θερμότητας + φωτοβολταϊκό: ο συνδυασμός που βγάζει νόημα
Γιατί ταιριάζουν
Το φωτοβολταϊκό παράγει ρεύμα την ημέρα. Η αντλία θερμότητας καταναλώνει ρεύμα για να ζεστάνει ή να δροσίσει το σπίτι. Όταν συνυπάρχουν, ένα μεγάλο κομμάτι της θέρμανσης και του ζεστού νερού καλύπτεται από ενέργεια που βγάζετε εσείς, χωρίς να την αγοράζετε από τον πάροχο.
Αυτό που κάνει τον συνδυασμό ξεχωριστό είναι η απόδοση της αντλίας. Με τυπικό COP 3 έως 4, κάθε μία kWh ρεύματος γίνεται 3 με 4 kWh θερμότητας. Άρα η ηλιακή kWh που θα πήγαινε φθηνά στο δίκτυο αξιοποιείται μέσα στο σπίτι πολλαπλάσια. Δεν αντικαθιστάτε απλώς πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, ζεσταίνετε με τον δικό σας ήλιο.
Πώς ανεβαίνει η αυτοκατανάλωση
Από τον Σεπτέμβριο του 2024 ο συμψηφισμός ενέργειας (net metering) έκλεισε για νέους οικιακούς αιτούντες. Το νέο καθεστώς είναι το net billing: ό,τι καταναλώνετε τη στιγμή που παράγετε είναι καθαρό κέρδος, ενώ το πλεόνασμα που φεύγει στο δίκτυο αποζημιώνεται σε τιμή χονδρικής, δηλαδή στην τιμή εκκαθάρισης της αγοράς επόμενης ημέρας. Αυτή είναι αισθητά χαμηλότερη από την τιμή λιανικής που πληρώνετε στον λογαριασμό.
Εδώ μπαίνει η αντλία. Ένα σκέτο φωτοβολταϊκό σε ένα σπίτι που λείπει όλη μέρα στέλνει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής στο δίκτυο, φθηνά. Βάλτε αντλία θερμότητας και δημιουργείτε κατανάλωση μέσα στις ώρες αιχμής του ήλιου: ζεσταίνετε νερό, φορτίζετε τη θερμική μάζα του σπιτιού, κρατάτε σταθερή θερμοκρασία. Η ενέργεια μένει μέσα αντί να εξάγεται.
Ο κανόνας που αλλάζει τα οικονομικά: υπό net billing μια αυτοκαταναλισκόμενη kWh αξίζει 2 με 3 φορές περισσότερο από μία εξαγόμενη. Κάθε kWh που η αντλία τραβά μέσα στη μέρα είναι kWh που δεν την ξαναγοράζετε το βράδυ.
Διαστασιολόγηση όταν συνυπάρχουν
Η λογική της διαστασιολόγησης αλλάζει ριζικά υπό net billing. Δεν στοχεύετε να «καλύψετε την ετήσια κατανάλωση» σε kWh, γιατί η ενέργεια που φεύγει στο δίκτυο πληρώνεται φθηνά. Στόχος είναι να μεγιστοποιήσετε τις kWh που καταναλώνετε τη στιγμή που τις παράγετε. Με την αντλία να προσθέτει σημαντικό φορτίο μέσα στη μέρα, ένα ελαφρώς μεγαλύτερο φωτοβολταϊκό αρχίζει να βγάζει νόημα, αρκεί το προφίλ κατανάλωσης να το απορροφά.
Δύο όρια του πλαισίου να έχετε υπόψη. Το ΦΕΚ 5074Β'/05.09.2024 ορίζει για το οικιακό net billing εγκατεστημένη ισχύ έως 10,8 kW και μέγιστη παραγωγή 10 kW σε τριφασική παροχή ή 5 kW σε μονοφασική. Πρακτικά ένα μονοφασικό σπίτι δεν φτάνει τα 10,8 kWp. Από πλευράς στέγης, υπολογίστε χονδρικά 5 με 6 m² ανά kWp, οπότε η διαθέσιμη επιφάνεια συχνά είναι ο πραγματικός περιορισμός, όχι το όριο του νόμου.
Για το πόσα kWp αξίζει να βάλετε στη δική σας περίπτωση, η απάντηση εξαρτάται από την κατανάλωση, την παροχή, τον προσανατολισμό και το ηλιακό δυναμικό της περιοχής σας (στην Ελλάδα η ειδική απόδοση κινείται γύρω στις 1.357 με 1.599 kWh ανά kWp τον χρόνο κατά PVGIS). Βάλτε τα νούμερά σας στο εργαλείο για προσωποποιημένο μέγεθος αντί για γενικό κανόνα.
Επιδοτήσεις που τα καλύπτουν
Και οι δύο παρεμβάσεις μπαίνουν, κατά καιρούς, σε προγράμματα ενίσχυσης: το φωτοβολταϊκό συχνά μαζί με μπαταρία, η αντλία θερμότητας ως αναβάθμιση θέρμανσης. Όπου υπάρχει ενεργό πρόγραμμα, μειώνει το καθαρό κόστος της επένδυσης και κονταίνει αισθητά την περίοδο απόσβεσης. Τα ποσά, τα ποσοστά και οι προϋποθέσεις αλλάζουν ανά κύκλο, γι' αυτό δεν παραθέτουμε εδώ ένα νούμερο που θα είναι λάθος αύριο.
Ένα σημείο που μπερδεύει κόσμο: ο οικιακός αυτοπαραγωγός δεν θεωρείται επιτηδευματίας και δεν φορολογείται για την ενέργεια που εγχέει στο δίκτυο. Δηλαδή το πλεόνασμα αποζημιώνεται, χωρίς να σας μετατρέπει σε επιχείρηση. Για το τι τρέχει αυτή τη στιγμή και αν είστε επιλέξιμος, δείτε τις επιδοτήσεις και διασταυρώστε τις προϋποθέσεις πριν δεσμεύσετε προϋπολογισμό.
Χρειάζομαι μπαταρία αν βάλω αντλία θερμότητας με φωτοβολταϊκό;
Όχι απαραίτητα. Η αντλία λειτουργεί σαν θερμική αποθήκευση: ζεσταίνετε νερό και χώρους μέσα στη μέρα, όταν παράγει το φωτοβολταϊκό. Έτσι ανεβάζετε την αυτοκατανάλωση χωρίς καθόλου μπαταρία. Η μπαταρία προστίθεται αργότερα αν θέλετε να καλύψετε και τα βραδινά ηλεκτρικά φορτία, όχι τη θέρμανση.
Πόσο φωτοβολταϊκό χρειάζεται μια αντλία θερμότητας;
Δεν υπάρχει σταθερός κανόνας. Εξαρτάται από την κατανάλωση της αντλίας, το COP, τον προσανατολισμό και την περιοχή. Υπό net billing ο στόχος είναι η αυτοκατανάλωση, όχι η κάλυψη των kWh. Βάλτε τα δικά σας στοιχεία στο εργαλείο για ακριβές μέγεθος.
Με το net billing συμφέρει ακόμη ο συνδυασμός;
Ναι, και μάλιστα περισσότερο από πριν. Αφού το πλεόνασμα πληρώνεται σε χαμηλή τιμή χονδρικής, κάθε kWh που καταναλώνετε επιτόπου αξίζει 2 με 3 φορές περισσότερο. Η αντλία δημιουργεί ακριβώς αυτή την ημερήσια κατανάλωση, οπότε αξιοποιεί τον ήλιο σας στη μέγιστη δυνατή αξία του.